Kedilerde Böbrekte Rim Sign ve FIP: Ultrason Bulguları Bilimsel Olarak Ne Anlama Geliyor?

Üstelik literatürde “rim” ifadesinin kullanıldığı birbirinden farklı en az iki renal ultrason bulgusu bulunmaktadır:

Medullary rim sign / medullary band sign: Böbreğin dış medullasında, corticomedullary junction’a paralel hiperekoik çizgi veya kalın bant.

Hypoechoic subcapsular rim: Böbreğin kapsülünün hemen altında, korteksin periferinde görülen hipoekoik hilal veya çevresel bant.

Bu iki görüntünün anatomik yeri, olası histopatolojik karşılığı ve FIP ile ilişkisi aynı değildir. FIP değerlendirmesinde bu ayrım son derece önemlidir. (abcdcatsvets.org) Medullary Rim Sign Nedir? Medullary rim sign, ultrasonografide böbreğin dış medullasında corticomedullary junction’a paralel seyreden hiperekoik bir çizgi olarak tanımlanır. Klasik renal ultrasonografi literatürüne göre ince bir medullary rim sign tamamen sağlıklı kedilerde de görülebilir. Bu nedenle yalnız başına patolojik kabul edilmesi doğru değildir.

Histolojik olarak bazı kedilerde bu görüntünün renal tübüller içerisindeki mineralizasyon veya kalsiyum birikimleriyle ilişkili olduğu gösterilmiştir. (PubMed Central (PMC)) Medullary rim sign şu durumlarla birlikte bildirilmiştir: FIP’e bağlı pyogranülomatöz vaskülit, kronik interstisyel nefrit, akut tübüler nekroz, renal mineralizasyon, hiperkalsemiye bağlı nefropati, lenfoma ve bazı portosistemik şant vakaları. Daha da önemlisi, klinik olarak sağlıklı kedilerde de görülebilmektedir. (PubMed Central (PMC)) Dolayısıyla ultrason ekranında görülen parlak renal çizginin karşılığı: “Bu kedide FIP var.” değil, “Bu bulgunun tipi ve hastanın diğer bulguları birlikte değerlendirilmelidir.” olmalıdır. İnce Rim Sign ile Kalın Medullary Band Aynı Şey Değil Bu konuda en önemli çalışmalardan biri Cordella ve arkadaşlarının 2020 yılında Journal of Veterinary Internal Medicine’da yayımladığı çalışmadır. Araştırmacılar 84 MRS bulunan kediyi değerlendirmiş ve iki farklı ultrasonografik patern saptamıştır. 50/84 kedide, yani yaklaşık %59’unda, ince, sınırları belirgin hiperekoik çizgi bulunmuştur. 34/84 kedide, yani yaklaşık %41’inde ise kalın, sınırları daha belirsiz hiperekoik bant görülmüştür. Araştırmanın en önemli sonucu şudur: İnce MRS bulunan kedilerin %40’ında böbrek hastalığı varken, kalın band görünümüne sahip kedilerin yaklaşık %74’ünde renal hastalık bulunmuştur. Bu nedenle araştırmacılar kalın ve düzensiz görünüm için “medullary band sign” teriminin kullanılmasını önermiştir. (PubMed) Bu ayrım klinik açıdan değerlidir: İnce, düzgün MRS → fizyolojik veya tesadüfi olabilir. Kalın, belirgin, düzensiz medullary band → renal patoloji açısından daha şüphelidir. Peki Medullary Rim Sign ile FIP Arasında Gerçekten İlişki Var mı? Evet. Fakat bu ilişki, rim sign’ın FIP’e özgü olduğu anlamına gelmez. Ferreira ve arkadaşları tarafından Veterinary Record’da yayımlanan önemli retrospektif çalışmada 661 kedinin abdominal ultrason görüntüleri değerlendirildi. 243/661 kedide, yani %36,8 oranında bir medullary rim sign varyasyonu bulundu. İnce MRS azotemik renal hastalıkla ilişkili değildi. Kalın MRS ise azotemik renal hastalıkla anlamlı şekilde ilişkiliydi. Daha dikkat çekici olarak çalışmada FIP tanısıyla MRS varlığı arasında istatistiksel bir ilişki bulundu. (PubMed) ABCD’nin Avrupa FIP kılavuzu bu çalışmanın FIP alt grubunu ayrıca değerlendirmektedir. 661 kedi içerisinde 23 kedi FIP tanısı almıştı. Bu 23 kedinin: 15’inde MRS vardı. 8’inde MRS yoktu. Yani söz konusu FIP grubunda MRS yaklaşık %65 oranında görülmüştü ve görüntülerin çoğu daha kalın/belirgin tipteydi. (MDPI) Ancak ABCD kılavuzu kritik bir uyarı yapmaktadır: Bu çalışmada FIP tanı kriterlerinin ayrıntıları yeterince belirtilmediğinden, MRS-FIP ilişkisinin gerçek diagnostik gücü kesin olarak bilinmemektedir. Bu nedenle %65 rakamını “rim sign’ın FIP için sensitivitesi %65’tir” şeklinde yorumlamak bilimsel olarak doğru değildir. Türkiye’den Önemli Bir Renal FIP Çalışması Gülersoy ve arkadaşlarının 2023 yılında yayımlanan “Renal Ultrasonography Findings in Cats with Feline Infectious Peritonitis” çalışması, renal FIP açısından özellikle değerlidir. Non-effusive FIP ile uyumlu 17 kedinin renal ultrasonografi sonuçlarında en sık bildirilen değişiklikler şöyleydi: Kortikal hiperekojenite: 11/17 Medullary rim sign: 11/17 Renomegali: 10/17 Pyelektazi: 5/17 Corticomedullary ayrım kaybı: 4/17 Renal iç mimarinin bozulması: 4/17 Araştırmacılar, bu renal değişikliklerin hiçbirinin FIP’e özgü olmadığını özellikle vurgulamıştır. Buna rağmen genç bir kedide rim sign’a renomegali, kortikal hiperekojenite ve diğer FIP bulgularının eşlik etmesinin FIP şüphe indeksini yükseltebileceği sonucuna varılmıştır. (DergiPark) 2026 BMC Veterinary Research Çalışması: Renal FIP Bulguları 2026 yılında BMC Veterinary Research‘te yayımlanan ve FIP’teki renal vasküler indeksleri de inceleyen çalışma renal görüntüleme konusunda daha güncel veriler sunmaktadır. FIP’li kedilerde renal ultrasonografide: Renomegali %41,2 Hypoechoic subcapsular rim %35,4 Hiperekoik korteks %33,3 Kortikal pyogranülomatöz lezyon ve medullary rim sign %29,4 oranlarında bildirilmiştir. (Springer Nature) Bu çalışma daha önceki Ferreira verilerini de değerlendirmiş ve MRS’nin FIP ile ilişkisinin ilgi çekici olduğunu ancak tek başına doğrulayıcı bir kriter sayılamayacağını vurgulamıştır. (Springer Nature) Bu sonuç bize önemli bir şey göstermektedir: Renal FIP’i düşündüren ultrasonografik tablo yalnızca rim sign değildir. Renomegali, kortikal değişiklikler, subkapsüler hipoekoik halka, nodüller ve corticomedullary değişiklikler bir arada değerlendirildiğinde görüntü daha anlamlı hale gelir. FIP’te Çok Önemli İkinci “Rim”: Hypoechoic Subcapsular Rim Medullary rim sign ile en çok karıştırılan görüntülerden biri budur. Hypoechoic subcapsular rim, böbreğin medullasında değildir. Böbrek kapsülünün hemen altında, dış renal korteks boyunca uzanan hipoekoik hilal veya halka şeklinde bir görüntüdür. FIP’te bu görünümün olası nedeni renal korteksteki/subkapsüler alandaki inflamatuvar hücresel infiltrasyondur. Bu nedenle mekanizması medullary rim sign’dan farklıdır. (PubMed Central (PMC)) 16 FIP Vakasının İncelendiği Klasik Ultrason Çalışması Lewis ve O’Brien’ın çalışmasında 16 FIP vakası retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Vakaların 13’ü nekropsi bulgularıyla, diğer üçü ise histopatolojik, sitolojik ve klinikopatolojik bulgularla kuvvetle desteklenmiştir. Bu 16 kedinin 5’inde bir veya iki böbreği çevreleyen hypoechoic subcapsular rim tespit edilmiştir. Ayrıca yedi kedide abdominal effüzyon, bir kedide retroperitoneal sıvı ve dokuz kedide abdominal lenfadenopati görülmüştür. Araştırmacıların sonucu son derece nettir: Bu ultrason bulgularının hiçbiri FIP’e spesifik değildir fakat uygun klinik tabloda bir arada bulunmaları FIP şüphesini artırmalıdır. (PubMed) 2023 JFMS Çalışması: Böbrek Lezyonlarının Histopatolojik Karşılığı Müller ve arkadaşlarının Journal of Feline Medicine and Surgery’da yayımlanan çalışması, FIP ultrasonografisi konusunda önemli yeni veriler sağlamıştır. 25 FIP’li kediden: 8/25’inde, yani %32’sinde renal ultrasonografik değişiklik tespit edilmiştir. Bunlar arasında: Corticomedullary ayrımın azalması, hypoechoic subcapsular rim, pyelektazi, renomegali, hiperekoik kortikal nodüller bulunmaktadır. Subcapsular rim 5/25 kedide, yani %20 oranında görülmüştür. Daha da önemlisi, bazı hiperekoik renal kortikal nodüllerin histopatolojik incelemesinde FIP’e tipik pyogranülomatöz inflamasyon gösterilmiştir. (PubMed Central (PMC)) Bu, ultrason görüntüsü ile FIP patolojisi arasındaki bağlantıyı anlamamız açısından oldukça değerlidir. FIP Böbrekte Ne Yapıyor? FIP yalnızca “karında sıvı birikmesine neden olan bir hastalık” değildir. FCoV ile ilişkili FIP patogenezinde monosit ve makrofajlar merkezi role sahiptir. Hastalıkta damar çevresinde inflamatuvar hücre infiltrasyonları ve pyogranülomatöz vaskülit gelişebilir. Böbrekler bu süreçten etkilenebilen önemli organlardan biridir. Renal FIP’te görülebilecek histopatolojik değişiklikler arasında: pyogranülomatöz nefrit, perivasküler inflamasyon, kortikal pyogranülomlar, vaskülit, glomerüler değişiklikler bulunabilir. Bunun ultrasonografik karşılığı renomegali, kortikal hiperekojenite, nodüller, corticomedullary mimari kaybı, subcapsular rim ve bazı vakalarda medullary rim/band görünümü olabilir. (Springer Nature) Yeni Bir FIP Vaka Raporu: Perirenal Kistik Benzeri Lezyonlar 2025 yılında yayımlanan dikkat çekici bir vaka raporunda 7 aylık erkek Maine Coon kedide FIP’e bağlı sıra dışı renal değişiklikler tanımlandı. Ultrasonografide: bilateral renomegali, heterojen korteks, kortikal striation, medullary band sign ve çok sayıda perirenal kist benzeri lezyon görüldü. Nekropside pyogranülomatöz renal lezyonlar bulundu ve FIP ile ilişkileri immunohistochemistry, IHC kullanılarak doğrulandı. Yazarlar bunun FIP ile ilişkili perirenal kist benzeri lezyonları tanımlayan ilk yayımlanmış vaka olduğunu bildirdi. (PubMed) Bu vaka aynı zamanda medullary band sign’ın FIP’in renal tutulumuyla birlikte ortaya çıkabileceğini histopatolojik olarak güçlü biçimde destekleyen ilginç örneklerden biridir. 629 Kedilik Yeni Çalışma Çok Önemli Bir Soruyu Gündeme Getiriyor 2025 sonunda yayımlanan ve 2026 Scientific Reports cildinde yer alan geniş retrospektif araştırmada 629 FIP tanılı veya yüksek FIP şüpheli kedi değerlendirilmiştir. (Nature) Ultrasonografi verisi bulunan 624 kediden: 291’inde medullary rim sign saptanmıştır. Bu yaklaşık %46,6’lık bir orana karşılık gelmektedir. (Nature) Fakat çalışmanın en ilginç sonucu tedavi sırasında ortaya çıkmıştır. MRS görülme oranı tedavinin farklı dönemlerinde yaklaşık: %46,63, %46,60, %45,64, %45,19 olarak devam etmiştir. Yani antiviral tedavi boyunca medullary rim sign anlamlı biçimde gerilememiştir. Buna karşılık renomegali başlangıçtaki 111 vakadan tedavinin sonunda yalnızca 15 vakaya kadar düşmüştür. (Nature) Bu veri klinik açıdan çok önemlidir. Çünkü eğer MRS doğrudan aktif FIP inflamasyonunun güvenilir göstergesi olsaydı, başarılı antiviral tedaviyle belirgin biçimde azalması beklenebilirdi. Ancak çalışma bunu göstermemiştir. Dolayısıyla: FIP tedavisi sonrasında rim sign’ın devam etmesi tek başına aktif FIP, tedavi başarısızlığı veya relaps göstergesi olarak yorumlanmamalıdır. Bu bulgu gelecekteki çalışmalarda ayrıca araştırılmalıdır. AAFP/EveryCat FIP Tanı Kılavuzu Ne Diyor? 2022 AAFP/EveryCat FIP Diagnosis Guidelines, FIP tanısının tek bir bulgu üzerinden değil, adeta “brick by brick”, yani tuğlaları üst üste koyarak oluşturulması gerektiğini vurgulamaktadır. Abdominal ultrasonografi FIP tanısında özellikle: effüzyon, abdominal lenfadenopati, renal mimari değişiklikler, intestinal lezyonlar, karaciğer ve dalak değişiklikleri gibi bulguları tespit etmek ve örnek alınabilecek dokuyu belirlemek amacıyla değerlidir. Kılavuz renal FIP örneğinde belirgin renomegali, bozulmuş renal mimari ve subkapsüler/perirenal sıvı-halka görünümünü de göstermektedir. (PubMed Central (PMC)) Ancak görüntüleme tek başına kesin FIP tanısı değildir. ABCD’nin Güncel FIP Kılavuzu Ne Söylüyor? European Advisory Board on Cat Diseases, yani ABCD’nin güncel FIP kılavuzunun mesajı daha da açıktır: FIP için spesifik ultrasonografik veya radyografik bir bulgu yoktur. Böbreklerde medullary rim sign veya hypoechoic subcapsular rim görülebilir fakat bunların hiçbiri tek başına FIP’i kanıtlamaz. (ABCD cats and vets) Ultrasonografinin esas gücü: hastalığın hangi organları etkilediğini göstermek, küçük miktardaki effüzyonu bulmak, lenf nodu veya organ lezyonlarını belirlemek ve PCR, sitoloji, histopatoloji veya immunohistochemistry için uygun örnekleme bölgesini seçmektir. Rim Sign Görüldüğünde FIP Şüphesini Neler Artırır? Bir kedide yalnızca ince bir MRS bulunması FIP açısından zayıf bir bulgudur. Buna karşılık özellikle genç bir kedide belirgin veya kalın medullary band/rim sign ile birlikte renomegali, kortikal nodüller, corticomedullary ayrım kaybı, subcapsular hypoechoic rim, abdominal lenfadenomegali, effüzyon, pyreksi, kilo kaybı, hiperglobulinemi, düşük albumin/globulin oranı, anemi, lenfopeni, hiperbilirubinemi veya oküler/nörolojik belirtilerin bulunması FIP olasılığını belirgin şekilde yükseltir. Burada önemli olan tek bir “işaret” değil, bulguların oluşturduğu paterndir. Rim Sign Görüldüğünde FIP Dışında Neler Düşünülmeli? Medullary rim sign veya medullary band sign ile karşılaşıldığında FIP tek diferansiyel değildir. Renal hastalıklar, kronik interstisyel nefrit, akut tübüler hasar, mineralizasyon, hiperkalsemik nefropati ve lenfoma başta olmak üzere farklı hastalıklar değerlendirilmelidir. Subcapsular hypoechoic rim açısından ise özellikle renal lenfoma önemli bir ayırıcı tanıdır. Subkapsüler hipoekoik renal kalınlaşmanın FIP dışında primer veya metastatik renal karsinomlarda da oluşabileceği gösterilmiştir. (PubMed Central (PMC)) Dolayısıyla: Subcapsular rim = FIP şeklinde bir denklem de doğru değildir. Rim Sign Varsa FIP Tanısı Nasıl Güçlendirilir? Ultrasonografide renal FIP şüphesi oluştuğunda yapılması gereken, rim sign’ı bir “tanı testi” gibi kullanmak değil, hastanın bütün klinik tablosunu değerlendirmektir. AAFP/EveryCat kılavuzuna göre FIP tanısı hastanın yaşı, geçmişi, klinik bulguları, hematoloji ve biyokimya sonuçları, effüzyon varsa sıvı analizi ve uygun örneklerde FCoV RNA veya antijen gösterimi gibi testlerin birlikte değerlendirilmesiyle oluşturulur. (PubMed Central (PMC)) Özellikle görüntüleme ile erişilebilir bir renal, lenf nodu veya diğer organ lezyonu bulunması durumunda ultrason eşliğinde örnekleme tanısal değeri ciddi şekilde artırabilir. Histopatolojik lezyon içerisinde makrofajlarda FCoV antijeninin immunohistochemistry ile gösterilmesi, FIP doğrulamasında en güçlü yöntemlerden biri olmaya devam etmektedir. (PubMed Central (PMC)) Sonuç: Böbrekte Rim Sign FIP İzi midir? Bilimsel verilerin tamamı birlikte değerlendirildiğinde en doğru cevap: Olabilir, fakat tek başına değildir. Medullary rim sign FIP’li kedilerde normal popülasyona göre dikkat çekici sıklıkta bildirilmiştir ve özellikle kalın medullary band görünümü, eşlik eden renal değişikliklerle birlikte olduğunda patolojik bir süreci daha fazla düşündürmektedir. Ancak MRS sağlıklı kedilerde de görülebilir. Üstelik 629 kedilik yeni çalışmada antiviral tedaviyle klinik ve diğer ultrasonografik FIP bulguları gerilerken MRS’nin yaklaşık %46’dan %45’e değişmeden kalması, bu işaretin aktif FIP’in doğrudan bir göstergesi olmadığını güçlü şekilde düşündürmektedir. (Nature) Buna karşılık hypoechoic subcapsular rim, renal kortikal nodüller, renomegali ve corticomedullary mimari kaybının birlikte bulunması, özellikle genç ve klinikopatolojik olarak FIP ile uyumlu bir kedide renal FIP açısından daha anlamlı bir ultrasonografik patern oluşturur. (PubMed Central (PMC)) Bu nedenle veteriner hekim açısından doğru yaklaşım: “Rim sign gördüm, FIP.” değil, “Rim sign’ın tipi nedir, böbreğin başka hangi değişiklikleri var ve hastanın geri kalan FIP kanıtları bu görüntüyü destekliyor mu?” sorusunu sormaktır. Bilimsel Kaynaklar Ferreira A, Marwood R, Batchelor D, Maddox T, Mortier JR. Prevalence and clinical significance of the medullary rim sign identified on ultrasound of feline kidneys. Veterinary Record. 2020;186:533. DOI: 10.1136/vr.105619. (PubMed) Cordella A, Pey P, Dondi F, et al. The ultrasonographic medullary “rim sign” versus medullary “band sign” in cats and their association with renal disease. Journal of Veterinary Internal Medicine. 2020;34:1932-1939. DOI: 10.1111/jvim.15878. (PubMed) Thayer V, Gogolski S, Felten S, Hartmann K, Kennedy M, Olah GA. 2022 AAFP/EveryCat Feline Infectious Peritonitis Diagnosis Guidelines. Journal of Feline Medicine and Surgery. 2022;24:905-933. DOI: 10.1177/1098612X221118761. (PubMed Central (PMC)) Tasker S, et al. Feline Infectious Peritonitis: European Advisory Board on Cat Diseases Guidelines. Viruses. 2023;15:1847. (PubMed Central (PMC)) Müller TR, Penninck DG, Webster CRL, Conrado FO. Abdominal ultrasonographic findings of cats with feline infectious peritonitis: an update. Journal of Feline Medicine and Surgery. 2023. (PubMed Central (PMC)) Gülersoy E, Yılmaz Z, Çetinkaya MA, Vural SA. Renal Ultrasonography Findings in Cats with Feline Infectious Peritonitis. Van Veterinary Journal. 2023;34(1):1-6. (DergiPark) Lewis KM, O’Brien RT. Abdominal ultrasonographic findings associated with feline infectious peritonitis: a retrospective review of 16 cases. Journal of the American Animal Hospital Association. (PubMed) Perirenal cyst-like lesions associated with feline infectious peritonitis in a Maine Coon cat. Journal of Feline Medicine and Surgery Open Reports. 2025. (PubMed) Ansari Mood M. Analysis of risk factors, clinical data, treatment outcomes for cats with feline infectious peritonitis using GS-441524 (2020–2024). Scientific Reports. Published December 2025; Scientific Reports volume 16, 2026. (Nature) An updated examination of renal vascular index metrics for assessing renal involvement in feline infectious peritonitis cases. BMC Veterinary Research. 2026. (Springer Nature) ABCD. Guideline for Feline Infectious Peritonitis. European Advisory Board on Cat Diseases, güncel çevrimiçi kılavuz. (ABCD cats and vets) Veteriner hekim notu: Bu içerik tek başına tanı veya tedavi protokolü yerine kullanılamaz. Ultrasonografi FIP şüphesini güçlendiren ve uygun örnekleme bölgesini belirlemeye yardım eden bir yöntemdir; FIP tanısı klinik, laboratuvar, görüntüleme ve gerektiğinde sitolojik, moleküler veya histopatolojik kanıtların birlikte yorumlanmasını gerektirir.